คนไทยทุกคนที่อาศัยอยู่ในประเทศญี่ปุ่นอย่างไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ไม่ว่าจะมีหนังสือเดินทางหรือไม่ หากประสงค์จะเดินทางกลับประเทศไทย สามารถทำได้โดยไปมอบตัวโดยสมัครใจต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่น ซึ่งจะได้รับการพิจารณาจากด้วยดีมากกว่าการถูกจับกุม จากนั้นก็จะดำเนินการตามขั้นตอนเพื่อส่งตัวกลับ

หากไปมอบตัวโดยสมัครใจกับเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่น จะถูกปรับหรือกักขังหรือไม่

การเข้ามอบตัวนั้นจะต้องถูกสัมภาษณ์และสอบสวน แต่เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่นจะไม่ควบคุมและกักขังใดๆ แม้ว่าที่ผ่านมากฎหมายเกี่ยวกับการเข้าเมืองฉบับใหม่ ซึ่งกำหนดไว้ว่าจะต้องคนต่างด้าวที่พำนักอยู่อย่างผิดกฎหมายจะถูกจำคุก 5 ปี และปรับ 300,000 เยน จะมีผลบังคับใช้แล้วก็ตาม แต่จนบัดนี้ ทางการญี่ปุ่นก็ยังไม่ได้นำมาบังคับใช้กับชาวไทยที่ไปมอบตัวโดยสมัครใจ

ประสงค์จะเดินทางกลับประเทศไทย ไม่มีวีซ่าแต่มีหนังสือเดินทางที่ยังไม่หมดอายุ ต้องทำอย่างไร

ทำตามขั้นตอนดังนี้
- มอบตัวต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่นด้วยตนเอง หลังจากเจ้าหน้าที่สอบสวนแล้วจะได้รับการแจ้งถึงวันที่อนุญาตให้เดินทางกลับได้
- ซื้อตั๋วเครื่องบินตามวันที่เจ้าหน้าที่กำหนด
- นำตั๋วเครื่องบินหรือใบจองไปแสดงให้เจ้าหน้าที่ทราบอีกครั้ง
- นำเอกสารต่างๆ ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่นมอบให้ พร้อมตั๋วเครื่องบิน ไปสนามบินตามวันเวลาที่ถูกกำหนด
- ดำเนินตามขั้นตอนต่างๆ ที่สนามบินเหมือนผู้โดยสารทั่วไป

ประสงค์จะเดินทางกลับประเทศไทย ไม่มีวีซ่า และไม่มีหนังสือเดินทาง หรือหนังสือเดินทางหมดอายุ แต่มีเอกสารแสดงตนว่าเป็นคนไทย ต้องทำอย่างไร

ทำตามขั้นตอนดังนี้
- มอบตัวต่อเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองด้วยตนเอง ให้เจ้าหน้าที่สอบสวนพร้อมกับแจ้งว่าไม่มีหนังสือเดินทาง
- ติดต่อสถานเอกอัครราชทูตฯ เพื่อแจ้งความจำนงว่าต้องการกลับประเทศไทยและแสดงเอกสารเพื่อยืนยันว่าได้มอบตัวกับเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่นแล้ว
- ขอทำหนังสือสำคัญประจำตัว (ซี.ไอ.) โดยนำเอกสารที่ออกโดยหน่วยราชการไทยเท่าที่มี ไปเป็นหลักฐานยืนยันว่าตนคือคนไทย
- ให้เจ้าหน้าที่สถานเอกอัครราชทูตฯ ทำการสัมภาษณ์เพื่อยืนยันว่าเป็นคนไทยจริง
- เมื่อได้รับซี.ไอ.แล้ว ไปพบเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่นอีกครั้ง เพื่อดำเนินการตามขั้นตอนต่อไปเช่นเดียวกับบุคคลที่มีหนังสือเดินทาง

หนังสือสำคัญประจำตัว (ใบซี.ไอ.) มีอายุการใช้งานนานเท่าใด ต่อได้หรือไม่

มีอายุ 1 เดือน หากหมดอายุต้องขอทำใหม่ โดยต้องมีเหตุผลที่เหมาะสมที่เดินทางกลับล่าช้า

มีบุตรในญี่ปุ่น ประสงค์จะนำบุตรกลับประเทศไทยด้วย ต้องทำอย่างไร

หากยังไม่ได้แจ้งเกิดให้บุตรที่สถานเอกอัครราชทูตฯ ต้องไปแจ้งเกิดก่อน หลังจากนั้น จึงไปมอบตัวกับเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองพร้อมบุตร และไปทำหนังสือสำคัญประจำตัว ที่สถานเอกอัครราชทูตฯ

หากบุตรมีสูติบัตรแล้ว ให้ไปมอบตัวพร้อมบุตร และทำหนังสือสำคัญประจำตัว

หากบุตรมีหนังสือเดินทางแล้ว ให้ไปมอบตัวพร้อมบุตร และทำหนังสือสำคัญประจำตัวเฉพาะของมารดา

ทำหนังสือสำคัญประจำตัวใช้เอกสารอะไรบ้าง
เอกสารประจำตัว อาทิ หนังสือเดินทาง (หากมี) บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน หากมีบุตรต้องนำใบเกิดญี่ปุ่นและสูติบัตรไทยของบุตรไปแสดงด้วย

เวลาไปมอบตัวกับเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองญี่ปุ่นจำเป็นต้องนำบุตรไปด้วยหรือไม่

จำเป็น

ต้องการนำเด็กกลับประเทศไทย ควรทำอย่างไร

กรณีที่มารดาไม่สามารถเดินทางกลับด้วยได้ แต่จะให้บิดาของเด็กพากลับ
- หากยังไม่ได้แจ้งเกิดบุตรเพื่อให้มีสัญชาติไทย ต้องทำการแจ้งเกิดที่สถานเอกอัครราชทูตฯ ก่อน
- มารดาต้องไปติดต่อสถานเอกอัครราชทูตฯ เพื่อทำหนังสือยินยอมให้บิดาเป็นผู้พาบุตรกลับประเทศไทย

กรณีที่มารดาไม่สามารถเดินทางกลับด้วยได้ และไม่มีใครพาเด็กกลับ
- หากยังไม่ได้แจ้งเกิดบุตรเพื่อให้มีสัญชาติไทย ต้องทำการแจ้งเกิดที่สถานเอกอัครราชทูตฯ ก่อน
- ให้ญาติที่ประเทศไทยแจ้งไปยังกรมการพัฒนาสังคมและสวัสดิการว่าต้องการนำเด็กกลับมาเลี้ยงดูที่ประเทศไทย และกรมการพัฒนาสังคมฯ จะไปตรวจสอบสภาพความเป็นอยู่ของญาติว่าจะสามารถเลี้ยงดูเด็กได้หรือไม่
- หากกรมการพัฒนาสังคมฯ พิจารณาเห็นชอบแล้ว มารดาต้องไปทำหนังสือยินยอมที่สถานเอกอัครราชทูตฯ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ของสถานเอกอัครราชทูตฯ พาเด็กกลับประเทศไทย